Sahte profil nasıl anlaşılır?

Kısaca: sahte profil ne ister

Tanım: Avustralya’nın çevrimiçi güvenlik kurumu eSafety’ye göre “catfishing”, birinin sahte bir çevrimiçi kimlik kurup bunu başkalarını kandırmak ve kontrol etmek için kullanmasıdır. eSafety’ye göre amaç çoğu zaman para dolandırmak ya da başka bir şekilde zarar vermektir.

Hikâye: eSafety’ye göre sahte profil sahibi geçmişini, okulunu, işini ve arkadaşlarını uydurur; çok çekici ya da ünlü biri gibi davranabilir veya sıradan biri olup sizinle aynı şeyleri sevdiğini iddia edebilir.

Güven inşası: eSafety’ye göre sahte kimlik kullanan kişi sizi gerçek bir çevrimiçi arkadaşlık veya romantik ilişki içinde olduğunuza inandırmaya çalışır. Güveninizi kazandıktan sonra para isteyebilir ya da sizden bir para transferini veya bir eşyayı alıp başka birine iletmenizi isteyebilir. Bu son istek, sizi farkında olmadan başkasının dolandırıcılığına aracı yapabilir.

Yaş: Emerald Chat’e göre başkalarının yaşları konusunda yanlış bilgi verebileceğini akılda tutmak gerekiyor. Profilde yazan yaş, kişinin gerçek yaşı olmayabilir.

Türkiye’deki örnek: Emniyet Genel Müdürlüğü’ne göre dolandırıcılar sosyal medyada açtıkları sahte hesaplarla kendilerini askerlik arkadaşınız, ailenizden birinin yakın arkadaşı ya da uzak bir akrabanız gibi tanıtıp başlarının belada olduğunu söyleyerek belirli bir adrese para göndermenizi isteyebiliyor.

Uygulamaların doğrulama önlemleri: kayıtlarda yazanlar

Uygulamaya göre Kiss Live Chat’in App Store sürüm notlarında yeni kayıtların profil doğrulamasında yapay zekâ ile yüz algılama, yaş tahmini ve ünlü tespiti yapıldığı; geçerli bir profil fotoğrafı doğrulamadan geçene kadar sosyal özelliklerin kısıtlandığı yazıyor. Ünlü tespiti, başkasının fotoğrafıyla açılan profillere karşı doğrudan bir önlem. Aynı notlara göre Kiss Live Chat’te mesajlaşma ve arama yalnızca karşılıklı takipten sonra açılıyor, kullanıcı içerikleri 7/24 insan incelemesinden geçiyor ve yapay zekâ ünlü taklidi içeren içerikleri otomatik olarak engelliyor.

Uygulamaya göre Livego’nun App Store kaydında uygulama içi kontroller arasında yaş doğrulama listeleniyor; kayıtta profil fotoğrafı doğrulamasına dair ayrıca bir açıklama yok. YOYO ise topluluk kurallarında tüm kullanıcılar için kimlik doğrulaması istendiğini ve topluluğun doğrulanmış üyelerden oluştuğunu söylüyor; uygulamaya göre içerikler 7/24 otomatik ve insan moderasyonundan geçiyor ve uygunsuz içerik kesinlikle yasak.

Uygulamaya göre Azar’da Facebook, Google, telefon numarası veya Apple Kimliği ile giriş yapılıyor. Monkey sitesine göre topluluğunun tamamen insanlardan oluştuğunu ve botlara izin verilmediğini söylüyor; Emerald Chat ise 7/24 yapay zekâ moderasyonu ve insan denetimi kullandığını belirtiyor. Bunlar platformların kendi beyanları; bir profilin gerçek olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Uyarı işaretleri: beş dakikalık profil testi

• Canlı görüntü isteyin. eSafety’ye göre sahte profil sahipleri genellikle görüntülü sohbette kendilerini göstermemek için bir bahane bulur: kameranın “bozuk” olduğunu ya da görevde olan bir asker olduğu için yüzünü gizlemesi gerektiğini söyleyebilir. eSafety, canlı görüntüde yüzünü gösteremeyen kişinin genellikle sahte profil olduğunu belirtiyor.
• Fotoğrafları tersine arayın. eSafety, profil fotoğrafının ve gönderilen fotoğrafların başka bir isimle kullanılıp kullanılmadığını kontrol etmeyi öneriyor; öyleyse muhtemelen sahte profildir. Google’a göre bir görseli Google Lens ile arayıp görselin veya benzerinin yer aldığı web sitelerini bulabilirsiniz; bilgisayarda görsel dosyasını yükleyebilir ya da görselin bağlantısını yapıştırabilirsiniz.
• Profilin geçmişine bakın. eSafety’ye göre az sayıda arkadaş, az gönderi ve fotoğraf ile başkaları tarafından etiketlenmemiş olmak, geçmiş bilgilerinin uydurulduğuna işaret edebilir. Başka sosyal medya hesabı olup olmadığını sorabilirsiniz. Hesap yeni açılmışsa ve hiçbir ortak tanıdık yoksa daha da dikkatli olun.
• Sohbetle profili karşılaştırın. eSafety’ye göre “gerçek olamayacak kadar iyi” görünen ve çevrimiçi profili konuşma ya da davranış biçimiyle örtüşmeyen kişilere dikkat etmek gerekiyor.
• Uygulama değiştirme isteğini not edin. Emerald Chat’in güvenlik sayfasına göre bir kullanıcının sizi hemen WhatsApp veya Snapchat gibi başka bir uygulamaya taşımaya çalışması ciddi bir uyarı işaretidir. eSafety de sahte profillerin hızla özel mesajlaşmaya geçmek istediğini söylüyor.

Şüphelendiğinizde: adım adım

• Para göndermeyin. Emerald Chat’e göre para, hediye veya kişisel bilgi isteyen kişilere karşı temkinli olmalısınız; dolandırıcılar güvenen insanları hedef alıyor.
• Ayrıntı vermeyin. eSafety’ye göre sahte profil sahipleri sevdiğiniz yerler, gruplar ve yemekler gibi çevrimiçi izinizden öğrendikleri bilgilerle sizinle aynı şeyleri seviyormuş gibi davranabiliyor. Tüm hesaplarınızda arkadaş olursanız ne yaptığınızı ve nereye gittiğinizi hızla öğrenebilirler.
• Kanıtı saklayın. eSafety’ye göre kötü bir içerikle karşılaştığınızda hemen silmek veya engellemek yerine önce ekran görüntüsü alıp sayfanın adresini not etmelisiniz, çünkü bunlara kanıt olarak ihtiyacınız olabilir. Profil adını ve konuşmanın tarihini de kaydedin.
• Uygulamaya şikâyet edin. Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele sayfasındaki ilk öneri, sahte hesabı bulunduğu siteye şikâyet etmek. EGM’nin sitesinde Facebook sahte hesap bildirimi için ayrı bir sayfa da bulunuyor.
• İçgüdünüze güvenin. Emerald Chat’e göre bir durumda ya da kullanıcıda bir şeyler “ters” geliyorsa bağlantıyı kesmek en doğrusu.
• Kendi profilinizi de koruyun. Emerald Chat, gerçek adınızı, adresinizi, telefon numaranızı ve okulunuzu paylaşmamanızı, kimliğinizi ele vermeyen bir kullanıcı adı seçmenizi öneriyor. Başkası adınıza profil açarsa kullanabileceği malzeme ne kadar azsa o kadar iyi. Emerald’a göre kamera açısında duvardaki diploma, masadaki mektup veya aile fotoğrafı gibi kimliğinizi ele veren ayrıntılar da olmamalı.

Bunlar da işinize yarar